[Recenzja] Half Empty Glasshouse - "The Exit Is Over There!" (2024)

Płyta tygodnia 6.05-12.05

Mam wrażenie, że dopiero co recenzowałem debiut Half Empty Glasshouse - album "Restricted Repetitive Behaviour" ukazał się w październiku - a już do odsłuchu udostępnione zostało kolejne wydawnictwo tego nowozelandzkiego projektu. Znów niezwykle interesujące, choć zdecydowanie inne od poprzednika. Pierwsza płyta to udana i fascynująca próba zastosowania techniki dwunastotonowej - dodekafonii - w kompozycjach wywodzących się z noise rocka i post-punku. Tym razem stojący za tym projektem Charlie Jijari postanowił oddać hołd takim twórcom, jak Igor Strawiński, Dmitrij Szostakowicz i Ornette Coleman.

Tym, co łączyło całą trójkę, było tworzenie postępowej muzyki, burzącej dotychczasowe zasady. A także reakcja niegotowej na nowe doznania publiczności. Paryska premiera baletu "Święto wiosny" Strawińskiego wywołała zamieszki wśród widzów; wielu z nich opuściło teatr odczuwając zniesmaczenie licznymi dysonansami i pogańską tematyką. Szostakiewicz po premierze opery "Lady Makbet mceńskiego powiatu" został kompletnie zmieszany z błotem przez radziecką krytykę za burżuazyjność i wulgarność, a tak naprawdę za niedopasowanie się do stalinowskiej wizji kultury - krążyły plotki, że to sam Stalin odpowiadał za najbardziej miażdżącą recenzję. Z kolei Coleman, po jednym z wczesnych występów, został napadnięty przez kilku uczestników, którzy zniszczyli jego plastikowy saksofon, bo grał na nim po swojemu.

Czytaj też: [Recenzja] Half Empty Glasshouse - "Restricted Repetitive Behaviour" (2023)

Wydarzenia te zainspirowały warstwę tekstową "The Exit Is Over There!", ale nie brakuje tu też odniesień muzycznych. Dotyczy to szczególnie trzech utworów poświęconych osobno każdemu z bohaterów płyty: "Burn, Paris! Burn!" zadedykowano Strawińskiemu, "A Soviet Artist's Response to Unjust Criticism" Szostakiewiczowi, a "The Shape of Chaos to Come" Colemanowi. Nowym elementem w muzyce Half Empty Glasshouse są orkiestracje, często wysuwające się na pierwszy plan, które brzmią jak z dzieł rosyjskich kompozytorów. Ale stosowane przez nich - i przez amerykańskiego jazzmana - rozwiązania są też przenoszone na bardziej typowe dla rocka instrumentarium: gitary i bębny, często też pianino. Dochodzą też partie wokalne, najczęściej w postaci nerwowych melodeklamacji. Podobnie, jak poprzednio, wykorzystano też założenia dodekafonii, ale tym razem tylko we fragmentach niektórych utworów, trwających razem mniej więcej jedną trzecią materiału.

Szerokie inspiracje zdradzał już pierwszy singiel, a zarazem otwieracz albumu, "A Brief History of Disgruntled Concert Attendees" to mieszanka avant-proga, math rocka, post-punku i noise rocka z orkiestrowymi i fortepianowymi wstawkami w stylu awangardy pierwszej połowy XX wieku, a także zdecydowanie jazzową solówką gitary. Intensywność tego utworu, ciężkie brzmienie, pewna zbieżność stylistyczna oraz ten sposób śpiewania mogą wywoływać skojarzenia z aktualną twórczością black midi, ale to jeszcze bardziej złożone granie. W kolejnych utworach proporcje pomiędzy poszczególnymi elementami ulegają przesunięciom. Najbardziej intensywnym, a przy tym najmocniej eksponującym gitarowo-perkusyjne partie nagraniem jest "The Shape of Chaos to Come". Tytułem nie przypadkiem nawiązuje do pewnej słynnej płyty jazzowej - w hołdzie dla Ornette'a zawiera elementy improwizacji.

Czytaj też: [Recenzja] black midi - "Cavalcade" (2021)

W pozostałych utworach jest już trochę więcej przestrzeni. Dobrze pokazują to chociażby dwa najdłuższe, ponad 10-minutowe nagrania, w tym "Insolent Mockery of the Divine Under Centrist Rule". O ile w pierwszej połowie istotną rolę odgrywają ciężkie, wręcz metalowe partie gitary i perkusji, to w drugiej, subtelniejszej, dominuje finezyjne, klasycyzujące pianino Sary Joy Meyer. Na trochę podobnej zasadzie zbudowano "The Clutching of the Pearls", tylko tutaj energetyczne, złożone granie rockowe wielokrotnie przeplata się z orkiestralnymi zwolnieniami.

Z kolei w "Burn, Paris! Burn!" na prowadzenie nierzadko wychodzą smyczki. To jeden z najbardziej fascynujących fragmentów całości, wykorzystujący charakterystyczne dla dzieł Strawińskiego poliakordy i bitonalność, a zaskakuje zestawienie ich w pewnym momencie z metalowymi growlami. Jeszcze bardziej pokręconym kawałkiem jest "A Soviet Artist's Response to Unjust Criticism", łączący orkiestralne partie inspirowane Szostakiewiczem z rockową energią i ciężarem oraz największą na płycie dawką teatralności, która wprowadza aspekt humorystyczny. Niemal tak samo ciekawie wypada finałowy "fff" - z początku trochę teatralna, trochę patetyczna, ale niebanalna piosenka, która w środku nabiera bardziej awangardowego charakteru i metalowego ciężaru, a kończy się pełną klasycznego majestatu fortepianową kodą.

Czytaj też: [Recenzja] Ornette Coleman - "The Shape of Jazz to Come" (1959)

Tym razem Charlie Jijari postanowił nie opierać całego albumu na jednej technice kompozytorskiej, jak zrobił w przypadku debiutu Half Empty Glasshouse, lecz spróbował różnych innych rozwiązań. "The Exit Is Over There!" jest w rezultacie albumem bardziej różnorodnym, na którym poszczególne utwory wyraźniej się odróżniają między sobą, choć jednocześnie dalej tworzą spójne dzieło. Jest to w końcu album koncepcyjny, z tekstami na temat reakcji publiczności oraz krytyki na zrywanie z przyjętymi schematami. I zawarte tu utwory dobrze się w ten koncept wpisują, opierając się na rozwiązaniach, które tak odstraszały konserwatywnych słuchaczy kilkadziesiąt lat temu, a nawet obecnie mogą ich zniechęcać.

Ocena: 9/10

Nominacja do płyt roku 2024

---

Half Empty Glasshouse - "The Exit Is Over There!" (2024)

1. A Brief History of Disgruntled Concert Attendees; 2. Insolent Mockery of the Divine Under Centrist Rule; 3. Burn, Paris! Burn!; 4. A Soviet Artist's Response to Unjust Criticism; 5. The Shape of Chaos to Come; 6. The Clutching of the Pearls; 7. fff

Skład: Charlie Jijari; Sara Joy Meyer - pianino

Producent: Half Empty Glasshouse

---