[Recenzja] Gentle Giant - "Free Hand" (1975)

Album "Free Hand" okazał się największym sukcesem komercyjnym w historii Gentle Giant. Jako jedyny longplay zespołu dotarł do Top 50 amerykańskiego notowania, a konkretnie do jego 48. pozycji. I to praktycznie bez żadnej promocji, bez ani jednego singla. A co ważniejsze, także bez żadnych ustępstw artystycznych, prób schlebiania bardziej masowym gustom czy radiowym wymaganiom. Fakt, udało się w trakcie tych niespełna 37 minut upchnąć całkiem sporo autentycznie chwytliwych melodii, będących jednak dodatkiem do złożonych, połamanych rytmów, mistrzowskiego operowania kontrapunktem czy wpływów muzyki dawnej.

"Free Hand" to wciąż Gentle Giant u szczytu swoich twórczych możliwości. Szczególnie pierwsza strona winylowego wydania nie ustępuje najlepszym z dotychczasowych dokonań. Rozpoczynający "Just the Same" oraz zamykający ją tytułowy "Free Hand" to bardzo energetyczne, optymistyczne utwory z od razu zapadającymi w pamięć melodiami, które jednocześnie zachwycają instrumentalną biegłością i fantastyczną interakcją muzyków, przebogatą aranżacją - obejmującą przeróżne brzmienia klawiszowe, dęciaki, ale też zdecydowanie rockową gitarę - oraz strukturami pomysłowo odchodzącymi od popowych schematów.

Jednak to umieszczony pomiędzy nimi "On Reflection" jest najwspanialszym momentem tej płyty, jeśli nie całej twórczości Łagodnego Olbrzyma. Zaczyna się od niezwykle kunsztownego śpiewu a capella, rozpisanego na pięć głosów - choć wokalistów jest czterech: Derek i Ray Shulmanowie, Kerry Minnear oraz Gary Green - w formie bliskiej kanonu, choć bez sztywnego trzymania się klasycznych reguł. W dalszej części śpiewa już głównie Minnear, z pastoralnym akompaniamentem pianina, fletu, smyczków oraz wibrafonu, doskonale wpisujących się w ten renesansowy klimat. Utwór zawiera także energetyczną, rockową kodę bez śpiewu, podczas której poszczególne instrumenty powtarzają złożoną polifonię z wokalnego wstępu. To jedno z najbardziej kunsztownych nagrań zespołu, a przy tym całkiem przystępne za sprawą wyrazistej, bardzo ładnej melodii oraz urzekającego, sielskiego klimatu.

Druga strona winyla także prezentuje się nienajgorzej. Mocnymi punktami są na pewno "Time to Kill" oraz "His Last Voyage". Pierwszy z nich to jeszcze jeden energetyczny, przebojowy, ale wciąż złożony rytmicznie i niebanalny w formie kawałek, a drugi - nastrojowa ballada z przepiękną linią wokalną, która ponownie nasuwa skojarzenia z muzyką dawną. Do takich klimatów silnie nawiązuje też instrumentalny, akustyczny "Talybont", nagrany do niezrealizowanego filmu o Robin Hoodzie. To taki przyjemny, ale nie niezbędny przerywnik, w dodatku melodycznie będący wariacją na temat linii wokalnej "Just the Same". Finałowy "Mobile" okazuje się natomiast mieszanką hard rocka z folkowymi melodiami i instrumentami, najbliższą piosenkowej formy, najmniej ciekawą pod względem rytmicznym czy wokalnym. To wciąż niezły kawałek, ale poniżej możliwości zespołu oraz poziomu tej płyty.

Niektórzy zarzucają "Free Hand" brak nowych pomysłów, ale trudno traktować to jako poważną wadę, gdy materiał wciąż jest tak udany. Utwór "On Reflection" może być zresztą tym, gdzie unikalny styl Gentle Giant osiągnął formę absolutu. To niespełna sześciominutowa esencja zespołu, w kompletny sposób pokazująca, czym był ten zespół i czym powinien być rock progresywny: muzyką świadczącą o niemałej wyobraźni, czerpiącą z bogatego dziedzictwa muzyki, ale z zachowaniem rockowego charakteru, łączącą ponadprzeciętny kunszt kompozytorski, aranżacyjny i wykonawczy z umiejętnością pisania zgrabnych, wyrazistych, niebanalnych melodii. Pozostałe utwory na tym albumie też na ogół spełniają te kryteria, choć w końcówce robi się już trochę zwyczajniej. "Free Hand" pozostaje jednak jednym z największych dzieł Gentle Giant i jednym z najlepszych wyborów na pierwszy kontakt z zespołem.

Ocena: 9/10

Zaktualizowano: 07.2024

---

Gentle Giant - "Free Hand" (1975)

1. Just the Same; 2. On Reflection; 3. Free Hand; 4. Time to Kill; 5. His Last Voyage; 6. Talybont; 7. Mobile

Skład: Derek Shulman - wokal (1-4,7), saksofon altowy (1), flet altowy (6); Kerry Minnear - wokal (2-5), instr. klawiszowe, wibrafon (1,2,5), harfa (2), wiolonczela (2), marimba (2), dzwonki (2), kotły (2), flet tenorowy (6); Gary Green - gitara, wokal (2), flet sopranowy (2,6); Ray Shulman - gitara basowa, wokal (2), altówka (2), skrzypce (7); John Weathers - perkusja i instr. perkusyjne
Producent: Gentle Giant

---