[Recenzja] Magma - "Rétrospective" (1981)

 

W 1980 roku wypadło dziesięciolecie debiutu francuskiej Magmy. Christian Vander postanowił z tej okazji zebrać muzyków, którzy na przestrzeni lat przewinęli się przez skład zespołu, i zagrać z nimi serię specjalnych koncertów. Odbyła się w dniach 9, 10 i 11 czerwca w paryskim Olympia Theatre. Na scenie, oprócz samego Vandera, pojawili się między innymi: gitarzysta Claude Engel i basista Francis Moze (obaj ze składu występującego na eponimicznym debiucie), skrzypek Didier Lockwood, klawiszowcy Benoit Widermann i  Patrick Gauthier, gitarzysta Gabriel Federow i basista Bernard Paganotti (czyli członkowie koncertowego składu z lat 1975-76) oraz, oczywiście, wokaliści Klaus Blasquiz (w zespole od samego początku) i Stella Vander (w grupie od czasu słynnego "Mëkanïk Dëstruktïẁ Kömmandöh"). Z najważniejszych członków zespołu zabrakło więc tylko basisty Jannicka Topa, który w międzyczasie stał się rozrywanym muzykiem sesyjnym.

Pamiątką po tym wydarzeniu są dwa albumy o wspólnym tytule: dwupłytowy "Rétrospective Vol. 1 & 2" i jednopłytowy "Rétrospective Vol. 3" (wznawiane też jako "Retrospektïw I-II" i "Retrospektïw III"), oba oryginalnie opublikowane w 1981 roku. To potężny zestaw muzyki trwający w sumie blisko dwie godziny. Pierwsze dwie płyty zawierają tylko po jedynym utworze. Są to pełne, blisko czterdziestosiedmiominutowe wykonania dwóch części quasi-opery "Theusz Hamtaahk Trilogy": ostatniej, czyli znanej już ze studyjnego wykonania "Mëkanïk Dëstruktïẁ Kömmandöh", a także pierwszej, a więc wykonywanej na żywo od połowy lat 70., ale dopiero tutaj mającej swoją płytową premierę "Theusz Hamtaahk" (nieobecna tu środkowa część, "Ẁurdah Ïtah", została wydana na albumie "Tristan et Iseult", sygnowanym nazwiskiem Vandera). Trzecia płyta zawiera trzy krótsze, niezawiązane z trylogią kompozycje, z których dwie nie pojawiły się wcześniej na żadnym albumie (trzecia, "Hhai", znalazła się już na "Live" z 1975 roku).

"Mëkanïk Dëstruktïẁ Kömmandöh" pojawia się tu w nieco przearanżowanej, bardziej urozmaiconej i brzmieniowo bogatszej wersji (z różnego rodzaju instrumentami klawiszowymi, w tym syntezatorami, a nie tylko z akustycznym pianinem, a także ze skrzypcami zamiast dęciaków), wciąż jednak tak samo majestatycznej i potężnej. W przeciwieństwie do całkowicie zdominowanego przez wielogłosowe partie wokalne oryginału, tutaj - głównie w drugiej połowie - pojawiają się również fragmenty instrumentalne, w tym znakomite solówki skrzypiec i gitary. Jest tu tez oczywiście wciąż ten gęsty zeuhlowy rytm, mocarnie brzmiąca gra sekcji rytmicznej. Ogólnie jest to świetne wykonanie, zachowujące zalety studyjnego pierwowzoru, ale nabierające nowej jakości. Wcale nie mniej interesującą kompozycją jest niewydany do tamtej pory "Theusz Hamtaahk". Zamysł całości jest podobny, tym razem brzmienie jest jednak surowsze, oparte głównie na perkusji, dwóch gitarach basowych i różnych klawiszach. Na tym tle rozbrzmiewają bardzo pomysłowo zaaranżowane partie kilku wokalistów - być może najciekawsze w całej dotychczasowej dyskografii Magmy. Podobnie, jak w poprzednim utworze, jest tu mnóstwo patosu, uzasadnionego jednak wysokimi umiejętnościami wykonawczymi i równoważonego subtelnym humorem, dzięki czemu znów jest tu raczej majestatycznie, niż pretensjonalnie.

Nieco już mniej ekscytująco wypada zawartość "Vol. 3", trwającego niewiele ponad trzydzieści pięć minut, co pozostawia spory niedosyt. Zwłaszcza, że ostatnie nagranie, "La Dawotsin", zostaje wyciszone po zaledwie czterech minutach, choć przecież na płycie winylowej zostało jeszcze sporo miejsca. Ten krótki fragment właściwie nic już nie wnosi do całości, nic z niego nie wynika. Dużo ciekawiej wypadają dwa pozostałe utwory. Osiemnastominutowy "Retrovision (Je Suis Revenu De L'Univers)", choć oparty na motywach z albumu "Attahk", bliższy jest tego, co Vander i spółka prezentowali na wcześniejszych wydawnictwach. A wyróżnia się przede wszystkim wyjątkowo długą, jak na ten zespół, gitarową solówką. Kompozycja "Hhai" była już natomiast wydana na albumie "Live" z 1975 roku - tamtejsza wersja została jednak wyciszona po ledwie pięciu minutach. Tutejsze wykonanie, przekraczające trzynaście minut, jest kompletne. Sama kompozycja należy do najlepszych w dorobku Magmy, a tutaj dodatkowo zachwyca rozbudowanym fragmentem instrumentalnym, ze świetnymi partiami skrzypiec, basu i syntezatora.

Raczej nie polecam tego obszernego kompletu osobom, które dotąd nie miały do czynienia z twórczością zespołu lub nie udało im się jeszcze przekonać do jego bardzo specyficznej muzyki. "Rétrospective" to wydawnictwo kierowane do wielbicieli Magmy, których na pewno nie rozczaruje ani wykonanie, ani dobór kompozycji. Ze względu na obie te rzeczy, jest to obowiązkowe uzupełnienie podstawowej dyskografii.

Ocena: 9/10 ("Vol. 1 & 2")
Ocena: 8/10 ("Vol. 3")

---

Magma - "Rétrospective Vol. 1 & 2" (1981)

LP1: 1. Mëkanïk Destruktiw Kommandöh (3e Mouvement De Theusz Hamtaahk); 2. Mëkanïk Destruktiw Kommandöh (3e Mouvement De Theusz Hamtaahk)
LP2: 1. Theusz Hamtaahk (1er Mouvement); 2. Theusz Hamtaahk (1er Mouvement)

Magma - "Rétrospective Vol. 3" (1981)

1. Retrovision (Je Suis Revenu De L'Univers); 2. Hhai (Version Intégrale); 3. La Dawotsin

Skład: Christian Vander - perkusja, wokal; Didier Lockwood - skrzypce; François Cahen - instr. klawiszowe; Jean-Pierre Fouquey - instr. klawiszowe; Patrick Gauthier - instr. klawiszowe; Guy Khalifa - instr. klawiszowe; Benoît Widemann - instr. klawiszowe; Jean-Luc Chevalier - gitara; Claude Engel - gitara; Gabriel Federow - gitara; Dominique Bertram - gitara basowa;  Francis Moze - gitara basowa; Bernard Paganotti - gitara basowa; Klaus Blasquiz, Liza Deluxe, Claire Laborde, Maria Popkiewicz, Stella Vander - wokal
Producent: Christian Vander

---