[Recenzja] Gentle Giant - "In a Glass House" (1973)

Dlaczego tak dobry, niepowtarzalny zespół, jak Gentle Giant, nie zdobył popularności porównywalnej przynajmniej z King Crimson czy Genesis z czasów Petera Gabriela? Na przeszkodzie na pewno mógł stanąć niekonwencjonalny charakter muzyki i jej złożoność. A gdy pod koniec kariery muzycy zaczęli grać prościej, zgodnie z ówczesnymi trendami, to jednocześnie jakby zapomnieli pisania dobrych melodii. Niewątpliwie mógł też jednak zaszkodzić brak odpowiedniej promocji. A niektóre działania wydawców przypominały wręcz sabotaż, jak np. akceptacja szkaradnych okładek, publikowanie na singlach zupełnie niekomercyjnych kawałków zamiast tych bardziej przystępnych czy wysłanie zespołu na trasę w roli supportu Black Sabbath. Najbardziej dziwi chyba to, że decydenci Columbia Records - firmy wydającej płyty zespołu w Ameryce Północnej - postanowili w ogóle nie publikować tam albumu "In a Glass House", chociaż to właśnie w Stanach Gentle Giant odnosił jedyne sukcesy komercyjne, a ten longplay najbardziej zbliża się do amerykańskiej muzyki.

"In a Glass House" to pierwszy album Gentle Giant nagrany w kwintecie, a zarazem w składzie, który przetrwał już do końca kariery zespołu. To także kolejny, po "Three Friends", album koncepcyjny - tym razem nieopowiadający jednak spójnej historii, za to z tekstami nawiązującymi do brytyjskiego aforyzmu "Ci, którzy mieszkają w szklanych domach, nie powinni rzucać kamieniami". Utworów na płycie jest sześć, ale na zakończenie pojawia się jeszcze miniatura "Index" - coś w rodzaju spisu treści, a konkretnie krótkich fragmentów każdego z właściwych nagrań. Na początku i na końcu płyty słychać dźwięki tłuczonego szkła. To odpowiednio obrobione nagranie z archiwum efektów dźwiękowych BBC. Podobno dokładnie z tego samego źródła czerpał Orson Welles podczas prac nad "Obywatelem Kane'em".

Aż cztery utwory na tej płycie trwają od trochę ponad siedmiu do lekko powyżej ośmiu minut, co w przypadku tego zespołu - zwykle mieszczącego swoje liczne pomysły w mniej niż pięciu minutach - jest naprawdę wyjątkową sytuacją. Właśnie w tych nagraniach słychać to bardziej amerykańskie podejście, a konkretnie jakby inspirację tamtejszym fusion. Słychać ją przede wszystkim w grze sekcji rytmicznej - bardzo gęstej, wypuklonej w miksie, nawet lekko funkującej. Podobne skojarzenia mogą budzić partie coraz częściej używanego syntezatora czy elektrycznego pianina, a także nieco bardziej wyeksponowana gitara. Muzyka Gentle Giant zachowuje tu jednak dotychczasową złożoność, wyrafinowanie i frywolność.

Utwory w rodzaju "The Runaway" czy "Experience" pełne są skomplikowanych, zmiennych rytmów, co chwile zmieniających się motywów i nastroju, dziwnych melodii i wstawek w stylu muzyki dawnej (zwłaszcza w tym drugim, momentami mocno mediewalnym). Wręcz można odnieść wrażenie, że zespół stara się jeszcze bardziej pogmatwać swoją muzykę. Kreatywność instrumentalistów wciąż zachwyca. Czy ktokolwiek inny mógłby nagrać taki utwór, jak "Way of Life"? Nie sądzę. Piosenkowe fragmenty o optymistycznym nastroju, szybkim tempie i wręcz tanecznej rytmice przeplatają się tu ze złożonymi sekcjami instrumentalnymi oraz podniosłymi zwolnieniami z kościelnymi organami. Innym świetnym nagraniem jest tytułowy "In a Glass House", z początku pełen frywolnych melodii, bogato zaaranżowany - oprócz przeróżnych brzmień klawiszowych słychać m.in. skrzypce czy obecne tylko w tym nagraniu saksofony. W dalszej części utwór jednak staje się nieco prostszy, a na pierwszy plan wychodzi potężne hardrockowe riffowanie Gary'ego Greena, poprzetykane akustycznymi wstawkami. Skrócona wersja tego nagrania wyszła na singlu, ale nie odniosła żadnego sukcesu.

Na albumie znalazły się także dwa krótsze utwory. "A Reunion" to wręcz miniatura, trwająca niewiele ponad dwie minuty. Jest to też najprostsze na płycie nagranie - pastoralna piosenka z delikatnym śpiewem Kerry'ego Minnneara, oparta przede wszystkim na brzmieniach smyczków i gitary akustycznej, których partie kojarzą z muzyką dawną, renesansową. Dwukrotnie dłuższy "An Inmate's Lullaby" to już nagranie zdecydowanie bardziej współczesne i niekonwencjonalne, o wręcz awangardowym charakterze. Beznamiętnemu wokalowi Dereka Shulmana towarzyszą tu jedynie partie Minneara na różnych instrumentach perkusyjnych, jak czelesta, wibrafon, marimba, dzwonki czy kotły. Wypada to niesamowicie intrygująco i oryginalnie, choć dla miłośników bardziej typowego rocka progresywnego jest to niewątpliwie utwór bardzo wymagający.

Ogólnie "In a Glass House" wydaje się najmniej przystępnym albumem Gentle Giant. Niekoniecznie jednak usprawiedliwia to decyzję Columbii, by w Stanach i Kanadzie tej płyty nie wydawać. Ponoć i tak rozeszło się tam około 150 tysięcy egzemplarzy, a gdyby nie dodatkowy koszt importu, sprzedaż mogłaby być jeszcze wyższa. Wciąż było też spore zainteresowanie koncertami. Przy lepszej promocji dałoby się pewnie odnieść nieco większy sukces. Zwłaszcza że to niesamowicie fascynująca muzyka, pełna oryginalnych pomysłów i złożonych partii instrumentalnych, ale też świetnych, zapamiętywanych melodii. Moim zdaniem album nie ustępuje ani wcześniejszym dziełom Gentle Giant, ani najlepszym płytom innych przedstawicieli progresywnego rocka.

Ocena: 10/10

Zaktualizowano: 05.2024

---

Gentle Giant - "In a Glass House" (1973)

1. The Runaway; 2. An Inmate's Lullaby; 3. Way of Life; 4. Experience; 5. A Reunion; 6. In a Glass House

Skład: Derek Shulman - wokal (1-4,6), flet (1), saksofon altowy (6), saksofon sopranowy (6); Kerry Minnear - wokal (1,3-6), instr. klawiszowe, flet (1,3), marimba (1,2), wibrafon (2), dzwonki (2,4), instr. perkusyjne (2), wiolonczela (5); Gary Green - gitara (1,3-6), flet (3), mandolina (6), instr. perkusyjne (6); Ray Shulman - gitara basowa (1,3-6), gitara (6), skrzypce (3-6), instr. perkusyjne (4), dodatkowy wokal (1,6); John Weathers - perkusja i instr. perkusyjne (1,3-6)
Producent: Gentle Giant i Gary Martin

---