[Recenzja] Butch Morris - "Current Trends in Racism in Modern America (A Work in Progress)" (1986)

Współczesne trendy rasizmu w USA są jeszcze bardziej niepokojące niż w chwili wydania tego albumu. Nawet wtedy, mniej więcej dwie dekady po likwidacji segregacji rasowej, sytuacja była daleka od idealnej, na co uwagę chciał zwrócić Butch Morris. Formy systemowej dyskryminacji wciąż funkcjonowały, choć w sposób mniej jawny. Najbardziej jaskrawym  tego przykładem była reaganowska walka z narkotykami, z gargantuiczną dysproporcją kar za posiadanie i handlowanie popularniejszym wśród czarnej społeczności crackiem niż preferowaną przez białych kokainą. Dwadzieścia parę lat później, podczas prezydentury Obamy, epoka rasizmu mogła zdawać się dobiegać końca. Były to jednak tylko złudne nadzieje, a dziś w Białym Domu zasiada zupełnie jawny rasista, którego działania coraz bardziej przypominają najgorsze wzorce z przeszłości.

"Current Trends in Racism in Modern America (A Work in Progress)" to autorski debiut Morrisa - muzyka wówczas już dobrze znanego na nowojorskiej scenie jazzowej. Współpracował chociażby z Dave'em Murrayem, Williamem Parkerem czy Wayne'em Horvitzem - najczęściej jako kornecista, chociaż grywał też na innych instrumentach. Za to na "Current Trends" całkowicie zrezygnował z funkcji wykonawcy, skupiając się na roli kompozytora i prowadząc muzyków jak dyrygent. Właśnie na tym albumie zaprezentował swoją autorską metodę ustrukturalizowanej improwizacji, której nadał nazwę Conduction. Bynajmniej nie chodzi w niej o połączenie freejazzowej ekspresji z formalizmem muzyki poważnej. Inaczej, niż Penderecki podczas osławionego wykonania "Actions", Butch nie opierał się na przygotowanej wcześniej partyturze. Po prostu w czasie rzeczywistym wymyślał instrukcje dla instrumentalistów, wskazując im kierunek za pomocą uzgodnionych gestów dłoni oraz ruchów pałeczką. Improwizował więc zarówno zespół, jak i dyrygent, choć to ten ostatni miał większą swobodę oraz kontrolę nad ostatecznym kształtem.

Czytaj też: [Recenzja] Penderecki, Don Cherry & The New Eternal Rhythm Orchestra ‎- "Actions" (1971)

Materiał na album zarejestrowano na początku lutego 1985 roku, podczas występu w nowojorskiej The Kitchen. Zwraca uwagę nietypowy aparat wykonawczy, z dwoma saksofonistami - doświadczonym Frankiem Lowe i mniej wówczas znanym Johnem Zornem - a także dwoma perkusjonalistami, pianistą, wiolonczelistą, gitarzystą, harfistką, DJ-em oraz wokalistą. W instrumentarium nie ma natomiast basu ani typowego zestawu perkusyjnego; jedynie marimba, wibrafon, werbel i tamburyn. Przy czym warto zauważyć, że muzycy i tak nie grają tu wszyscy naraz, lecz w stale zmieniających się konfiguracjach - w małych grupach, duetach lub solo. W trakcie 45-minutowej improwizacji nieustannie zmieniają się też style. Poszczególni uczestnicy wnoszą tu różne inspiracje, od jazzu free, przez eksperymentalny rock i wczesny hip-hop, aż po dawną muzykę japońską. Podobny eklektyzm do swojej twórczości zainkorporował później Zorn. Tu jednak gra muzyków ma bardziej swobodną formę i wiekszą płynność, unikając gwałtownych kontrastów.

Butch Morris na "Current Trends in Racism in Modern America" zaprezentował całkiem odświeżające podejście do muzyki improwizowanej. Dzięki świetnie dobranym muzykom - umiejącym odpowiednio szybko reagować na jego sugestie i wchodzić w ciekawe interakcje w rożnych układach personalnych - bardzo udanie wypadło to premierowe wykonanie. Album niestety nie jest zbyt znany, a wpływ na to w jakimś stopniu z pewnością ma kiepska dostępność. Od czterdziestu lat, gdy niemiecka wytwórnia Sound Aspects wypuściła materiał na winylu i kompakcie, nie został on ani razu wznowiony. Ostatnio zniknął też z Bandcampa - dosłownie w tym tygodniu, niedługo po tym, jak pobrałem stamtąd okładkę do tego posta. I to właśnie w czasie, gdy jego tytuł jest tak wymowny.

Ocena: 8/10

---

Butch Morris - "Current Trends in Racism in Modern America (A Work in Progress)" (1986)

1. Current Trends in Racism in Modern America (Part One); 2. Current Trends in Racism in Modern America (Part Two)

Skład: Lawrence D. "Butch" Morris - dyrygent, orkiestracja; Frank Lowe - saksofon tenorowy; John Zorn - saksofon altowy; Curtis Clark - pianino; Tom Cora - wiolonczela; Brandon Ross - gitara; Zeena Parkins - harfa; Thurman Barker - marimba, instr. perkusyjne; Eli Fountain - wibrafon; Christian Marclay - gramofony; Yasunao Tone - głos

Producent: Lawrence D. "Butch" Morris

---