3 kwietnia 2015

[Recenzja] Jethro Tull - "20 Years of Jethro Tull" (1988)



Ian Anderson postanowił uczcić dwudziestolecie działalności Jethro Tull wyjątkową kompilacją. W wersji winylowej zawierającej pięć płyt (w kompaktowej - trzy), na których znalazło się w sumie 62 utworów, z których spora część nie była wcześniej wydana, a wiele innych było dostępnych wyłącznie na singlach. I chociaż obecnie większość tych utworów jest obecna jako bonusy na reedycjach studyjnych longplayów grupy, "20 Years of Jethro Tull" jest wciąż atrakcyjna dla kolekcjonerów płyt winylowych, dla których stanowi świetne dopełnienie dyskografii zespołu.

Utwory zostały podzielone tematycznie. Pierwsza płyta, zatytułowana "The Radio Archives", to oczywiście sesje radiowe dla BBC. Pierwszą stronę wypełniają nagrania z lat 1968-69. Większość z nich jest doskonale znana z albumów "This Was" i "Stand Up" (m.in. zagrane z iście hardrockową mocą "A Song for Jeffrey" i "A New Day Yesterday", albo porywające wykonanie "Bourée"), jest też świetna wersja znanego z niealbumowego singla "Love Story", a także jeden utwór, który nigdy wcześniej nie był wydany pod szyldem Jethro Tull, "Stormy Monday Blues" z repertuaru amerykańskiego jazzmana Earla Hinesa - niestety jest to niezbyt interesująca rzecz, archaicznie brzmiący blues z dodatkiem fletu. Strona B to już nagrania z drugiej połowy lat 70. i początku kolejnej dekady. W tym drastycznie skrócone, okrojone do samych wstępów, wersje "Cold Wind to Valhalla" i "Minstrel in the Gallery". Przynajmniej pochodzący z tej samej sesji "Grace" został zaprezentowany w pełnej wersji - ale też nie bardzo było co skracać, skoro oryginał trwa poniżej minuty. Jest też piękna - chociaż fatalnie brzmiąca, z zanikającym dźwiękiem - wersja "Velvet Green". Z kolei "Clasp" i "Pibroch (Pee Break) / Black Satin Dancer" nie pochodzą już z sesji radiowych, a regularnego koncertu, z 8 kwietnia 1982 roku w Hamburgu. Znalazło się tu jeszcze wykonanie "Fallen on Hard Times" nieznanego pochodzenia.

Płyta druga, "The Rare Tracks (Released But Only Just)", to zbiór niealbumowych nagrań z singli i EPek. Przy czym trzeba uściślić, że nie powtórzono tutaj utworów, które w 1972 roku trafiły na kompilację "Living in the Past" (chociaż część z nich i tak jest dostępna na innych płytach boksu). Największą wadą "The Rare Tracks" jest jednak brak chronologii - utwory nagrane w różnych latach i składach zostały wymieszane bez ładu i składu. Aby uniknąć chaosu omówię je w takiej kolejności, w jakiej zostały nagrane. Najstarszy utwór, "Aeroplane" został nagrany w 1967 roku, gdy grupa nosiła jeszcze nazwę The John Evan Band; rok później trafił na stronę B debiutanckiego singla Jethro Tull (błędnie sygnowanego nazwą "Jethro Toe"), z utworem "Sunshine Day" na stronie A. Oba niewiele mają wspólnego z późniejszą twórczością grupy, utrzymane są w stylistyce psychodelicznego rocka. Zalążek stylu grupy słychać natomiast w instrumentalnym "One for John Gee" (ze strony B drugiego singla, "A Song For Jeffrey"), o charakterze jazzowej improwizacji, za to już z charakterystycznym fletem Andersona. "17" (strona B piątego singla, "Sweet Dreams") to niestety znów tylko ciekawostka i powrót do bardziej psychodelicznego grania. Nic dziwnego, że pomięto te cztery utwory na wspomnianym "Living in the Past", gdyż znacznie odbiegają poziomem od innych nagrań z tamtego czasu.

Kolejne utwory to "March the Mad Scientist" i "Pan Dance" (oba nagrane w 1974 roku, a wydane dwa lata później na EPce "Ring Out, Solstice Bells"), oraz "Summerday Sands" (nagrany w 1975 roku na stronę B singla "Minstrel in the Gallery"). Wszystkie trzy łączą nawiązania do muzyki dawnej, ale każdy został nieco inaczej zaaranżowany: "March the Mad Scientist" to piękna kompozycja z oszczędnym akustycznym akompaniamentem, instrumentalny "Pan Dance" wyróżnia się bardzo mocnym zorkiestrowaniem, a "Summerday Sands" łączy akustyczne granie z rockowym czadem i orkiestracją w tle. Okres poprzedzający wydanie "Songs from the Wood" reprezentuje tutaj utwór "Strip Cartoon" (strona B singla "The Whistler"), niejako zapowiadający bardziej folkowy kierunek, w jakim zespół zaczął wówczas podążać, ale wzbogacony ostrymi partiami gitar. "A Stitch in Time" z niealbumowego singla z 1978 roku ma natomiast bardzo dużo wspólnego z wydanym w tym samym czasie albumem "Heavy Horses"; trochę kuriozalnie wypadają w nim żeńskie chórki, ale jest też świetny gitarowo-fletowy popis. Z lat 70. jest jeszcze "King Henry's Madrigal" (oryginalnie wydany na EP "Home", 1979), czyli ciekawe opracowanie angielskiej pieśni folkowej "Pastime with Good Company", skomponowanej w XVI wieku przez króla Henryka VIII.

Lata 80. są tutaj reprezentowane przede wszystkim przez nagrania z sesji z 1981 roku, której efekty muzycy uznali za niesatysfakcjonujące i zdecydowali się nie wydawać wówczas tego materiału. Dopiero po kilku latach postanowili wyciągnąć go z archiwum: "Jack Frost and the Hooded Crow" trafił na stronę B singla "Coronach" (1986), a "Down at the End of Your Road", "Too Many Too" i "I'm Your Gun" uzupełniły 12-calową wersję singla "Steel Monkey" (1987). Anderson w tamtym czasie przechodzili fascynację syntezatorami i w tych nagraniach doskonale to słychać. Aczkolwiek, podobnie jak na zarejestrowanym wkrótce potem albumie "The Broadsword and the Beast", brzmienia elektroniczne zestawiono w nich z folkowym klimatem ("Jack Frost and the Hooded Crow") lub ciężkimi rockowymi gitarami ("Down at the End of Your Road", "I'm Your Gun"); jedynie w "Too Many Too" syntezatory zdecydowanie dominują. W sumie ciężko zrozumieć, czemu nie zostały od razu wydane - prezentują znacznie wyższy poziom niż np. zawartość albumu "Under Wraps". Na "The Rare Tracks" znalazł się jeszcze wspomniany już mimochodem "Coronach" - bardzo ładny utwór o folkowym klimacie, nagrany w 1986 roku serialu historycznego "The Blood of the British". Co ciekawe, kompozycja powstała z pomocą byłego klawiszowca grupy, Davida Palmera, który zresztą jest także jej kompozytorem.

Trzecią płytę, "Flawed Gems (Dusted Down)", w całości wypełniają nagrania premierowe. Znalazł się tu m.in. odrzut z sesji "Aqualung" - chwytliwy "Lick Your Fingers Clean" (opracowany później na nowo i pod tytułem "Two Fingers" wydany na albumie "War Child"), a także fragmenty nieszczęsnej sesji we francuskim Château d'Hérouville z 1972 roku (utwory "Scenario", "Audition" i "No Rehearsal", umieszczone tutaj na jednej ścieżce, zatytułowanej "The Chateau D'Isaster Tapes"), oraz kolejne efekty sesji z 1981 roku ("Jack-A-Lynn" i "Rhythm in Gold"). Warto zwrócić też uwagę na hardrockowe "Crossword" i "Saturation" - odpowiednio pochodzące z sesji do "Stormwatch" i "War Child", na których można by znaleźć kilka słabszych utworów. Ale już np. "Beltane" (z okresu "Heavy Horses") i "Motoreyes" (z sesji "The Broadsword and the Beast") to typowe odrzuty.

Czwarta płyta nosi tytuł "The Other Sides of Tull" i dominują na niej utwory o charakterze folkowym (wyjątek stanowi "Overhang", pokazujący elektroniczną stronę twórczości grupy). Większość zawartych tutaj utworów znana jest z regularnych albumów grupy, ale niektóre zostały zaprezentowane w bardziej surowych wersjach (np. "Under Wraps 2", "Moths"). "Nursie" i "Life's a Long Song" pochodzą z EPki "Life's a Long Song"  z 1971 roku (były tez dostępne na kompilacji "Living in the Past"), natomiast "Wond'ring Aloud" i "Dun Ringill" zostały zaprezentowane w nieznanych wcześniej wersjach koncertowych (zarejestrowanych 29 września 1987 roku w londyńskim Hammersmith Odeon). Są tutaj też kompozycje zupełnie premierowe: nagrany w 1988 roku "Part of the Machine", pochodzące z sesji z 1981 roku "Mayhem, Maybe" i "Overhang", a także zarejestrowane pod koniec lat 70. "Kelpie" i "Living in These Hard Times". Wszystkie prezentują naprawdę wysoki poziom i - z wyjątkiem "Overhang" - czarują swoim celtyckim klimatem.

O zawartości ostatniej płyty wszystko mówi tytuł "The Essential Tull" - to po prostu wybór z najważniejszych utworów grupy. Ale tylko trzy - "Teacher", "Witch's Promise" i "Bungle in the Jungle" - pojawiają się w wersjach studyjnych. Pozostałe zarejestrowane zostały na żywo. "Aqualung", "Locomotive Breath" i "Sweet Dream" pochodzą z koncertu w Hamburgu, z 8 kwietnia 1982 roku; reszta została zarejestrowana na trasie z 1987 roku - 29 września w Londynie ("Songs from the Wood" i skrócony do sześciu minut "Thick as a Brick") oraz w listopadzie w Filadelfii ("Living in the Past" i "Farm on the Freeway"). I chyba nie był to najlepszy pomysł, bo chociaż wszystkie wykonania są świetna, to jednak ich brzmienie nie jest najlepsze.

Niestety, "20 Years of Jethro Tull", mimo swojej objętości, nie wyczerpuje w pełni tematu niealbumowych utworów zespołu. Przede wszystkim brakuje utworów "Rainbow Blues" i "Glory Row" (odpowiednio pochodzących z kompilacji "M.U. - The Best of Jethro Tull" i "Repeat - The Best of Jethro Tull - Vol II"). Natomiast spokojnie można by skrócić ten zestaw o całą ostatnią płytę - bo i tak nie wyczerpuje ona tematu największych hitów zespołu, a tylko zwiększa koszt całości. Mimo wszystko, jest to bardzo interesujące wydawnictwo, zawierające sporo świetnej muzyki, której spora część nie powinna skończyć jako odrzuty.

Ocena: 8/10



Jethro Tull - "20 Years of Jethro Tull" (1988)

LP1 ("The Radio Archives"): 1. A Song For Jeffrey (live); 2. Love Story (live); 3. Fat Man (live); 4. Bourée (live); 5. Stormy Monday Blues (live); 6. A New Day Yesterday (live); 7. Cold Wind to Valhalla (live); 8. Minstrel in the Gallery (live); 9. Velvet Green (live); 10. Grace (live); 11. Clasp (live); 12. Pibroch (Pee Break) / Black Satin Dancer (live); 13. Fallen on Hard Times (live)
LP2 ("The Rare Tracks (Released But Only Just)"): 1. Jack Frost and the Hooded Crow; 2. I'm Your Gun; 3. Down at the End of Your Road; 4. Coronach; 5. Summerday Sands; 6. Too Many Too; 7. March the Mad Scientist; 8. Pan Dance; 9. Strip Cartoon; 10. King Henry's Madrigal; 11. A Stitch in Time; 12. 17; 13. One for John Gee; 14. Aeroplane; 15. Sunshine Day
LP3 ("Flawed Gems (Dusted Down)"): 1. Lick Your Fingers Clean; 2. The Chateau D'Isaster Tapes; 3. Beltane; 4. Crossword; 5. Saturation; 6. Jack-A-Lynn; 7. Motoreyes; 8. Blues Instrumental; 9. Rhythm in Gold
LP4 ("The Other Sides of Tull"): 1. Part of the Machine; 2. Mayhem, Maybe; 3. Overhang; 4. Kelpie; 5. Living in These Hard Times; 6. Under Wraps 2; 7. Only Solitaire; 8. Cheap Day Return; 9. Wond'ring Aloud (live); 10. Dun Ringill (live); 11. Salamander; 12. Moths; 13. Nursie; 14. Life's a Long Song; 15. One White Duck / 0^10 = Nothing at All
LP5 ("The Essential Tull"): 1. Songs from the Wood (live); 2. Living in the Past (live); 3. Teacher; 4. Aqualung (live); 5. Locomotive Breath (live); 6. Witch's Promise; 7. Bungle in the Jungle; 8. Farm on the Freeway (live); 9. Thick as a Brick (live); 10. Sweet Dream (live)

Skład: Ian Anderson - wokal, flet, gitara, mandolina, bass, harmonijka, saksofon i instr. klawiszowe; Martin Barre - gitara; Mick Abrahams - gitara, wokal (LP2: 15); Glenn Cornick - bass; Jeffrey Hammond - bass; John Glascock - bass; Dave Pegg - bass i mandolina; Clive Bunker - perkusja i instr. perkusyjne; Barriemore Barlow - perkusja i instr. perkusyjne; Gerry Conway - perkusja i instr. perkusyjne; Doane Perry - perkusja i instr. perkusyjne; John Evan - instr. klawiszowe; David Palmer - instr. klawiszowe i aranżacja orkiestry; Peter Vettese - instr. klawiszowe
Gościnnie: Pat Halling - skrzypce (LP1: 10); Neil Smith - gitara (LP2: 14);  Martin Allcock - instr. klawiszowe (LP4: 1); Don Airey - instr. klawiszowe (LP4: 9; LP5: 1,2,8,9)
Producent: Ian Anderson; Terry Ellis (LP2: 12,13; LP4: 8; LP5: 3,6)


Brak komentarzy

Prześlij komentarz